Sinds 1 januari 2026 is de nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa een feit. Voor veel beleggers klinkt dat misschien als een maatregel die vooral beursportefeuilles raakt. Maar ook ondernemers, aandeelhouders van familiale vennootschappen en eigenaars van kmo’s kunnen hiermee te maken krijgen. Vooral wie aandelen bezit van een niet-beursgenoteerde vennootschap, doet er goed aan om vandaag al stil te staan bij één belangrijke vraag: wat was mijn onderneming waard op 31 december 2025?
Die datum is niet zomaar een administratief detail. Ze vormt het zogenaamde “fotomoment” voor aandelen die je al vóór 1 januari 2026 in bezit had. De meerwaarde die vóór die datum werd opgebouwd, blijft in principe buiten schot. Alleen de meerwaarde die nadien ontstaat, kan bij een latere verkoop of overdracht belast worden. Net daarom is het cruciaal om de waarde van je onderneming op dat fotomoment correct en goed onderbouwd vast te leggen.
Niet alleen bij een verkoop vandaag
Veel ondernemers denken: “Ik ben helemaal niet van plan om mijn onderneming binnenkort te verkopen.” Begrijpelijk, maar dat is niet noodzakelijk relevant. De waardering op 31 december 2025 kan ook belangrijk worden wanneer je pas binnen vijf, tien of vijftien jaar verkoopt. Denk bijvoorbeeld aan een verkoop aan een externe partij, een overdracht aan een medeaandeelhouder, een familiale opvolging of een ruimere successieplanning.
Wanneer die transactie later plaatsvindt, zal men moeten bepalen welk deel van de verkoopprijs als belastbare meerwaarde wordt beschouwd. In eenvoudige termen komt het neer op dit principe: verkoopprijs min de waarde op het fotomoment. Hoe lager die waarde op 31 december 2025 wordt vastgesteld, hoe hoger de belastbare meerwaarde later kan uitvallen.
Een correcte waardering is dus geen theoretische oefening. Ze kan een rechtstreekse impact hebben op de fiscale druk bij een latere overdracht.
De standaardformule is niet altijd de beste spiegel
De wet voorziet een fiscale standaardmethode om de waarde van een onderneming te bepalen. Die methode vertrekt van een formule op basis van EBITDA en eigen vermogen. Dat lijkt eenvoudig en objectief, maar in de praktijk geeft zo’n formule niet altijd een volledig beeld van de werkelijke economische waarde van een onderneming.
Een onderneming is immers meer dan haar balans of haar resultatenrekening. De waarde kan ook schuilen in een sterke klantenportefeuille, recurrente inkomsten, knowhow, een solide marktpositie, groeipotentieel, vastgoed of toekomstige cashflows. Net die elementen maken in veel gevallen het verschil tussen een boekhoudkundige benadering en een realistische economische waardering.
Voor bepaalde ondernemingen kan de standaardmethode daardoor te laag uitvallen. En dat kan later nadelig zijn. Want een lagere waarde op het fotomoment betekent mogelijk een grotere belastbare meerwaarde bij verkoop.
Een voorbeeld maakt het duidelijk
Stel dat een ondernemer zijn vennootschap in 2028 verkoopt voor 4 miljoen euro. Als de fiscale standaardmethode de waarde op 31 december 2025 bepaalt op 2,2 miljoen euro, bedraagt de belastbare meerwaarde 1,8 miljoen euro.
Wordt daarentegen een onderbouwde economische waardering opgemaakt door een gecertificeerde expert, en blijkt daaruit dat de onderneming op het fotomoment 3,1 miljoen euro waard was, dan bedraagt de belastbare meerwaarde nog 900.000 euro.
Het verschil tussen beide scenario’s is aanzienlijk. In dit voorbeeld gaat het om 900.000 euro minder belastbare meerwaarde. Uiteraard hangt de uiteindelijke belasting af van de concrete situatie van de aandeelhouder, het aandelenpercentage en de toepasselijke vrijstellingen of tarieven. Maar het principe is duidelijk: wie zijn waardering niet correct documenteert, loopt het risico later meer belasting te betalen dan nodig.
Meer dan fiscaliteit alleen
Een waardebepaling is bovendien niet alleen nuttig in het kader van de meerwaardebelasting. Voor veel ondernemers is ze ook een waardevol strategisch instrument. Ze geeft inzicht in de financiële gezondheid, de sterktes en de aandachtspunten van de onderneming.
Daarnaast is een objectieve waardering vaak onmisbaar bij familiale overdrachten, successieplanning, uitkoopregelingen tussen aandeelhouders, de verdeling van vermogen tussen kinderen of de voorbereiding van een verkooptraject. Zeker in familiale context kan een waardering “in tempore non suspecto” discussies vermijden. Wanneer er later beslissingen moeten worden genomen over schenking, verkoop of verdeling, ligt er al een onderbouwde basis op tafel.
Dat zorgt voor duidelijkheid. En duidelijkheid is vaak de beste manier om discussies, onzekerheid en fiscale verrassingen te vermijden.
Wacht niet tot het laatste moment
Voor niet-beursgenoteerde aandelen kan een formeel waarderingsverslag nog worden opgemaakt tot en met 31 december 2027. Toch is wachten geen goed idee. Een degelijke waardering vraagt voorbereiding: cijfers moeten verzameld worden, waarderingsmethodes moeten worden gekozen en onderbouwd, en specifieke elementen zoals vastgoed, recurrente omzet of toekomstige cashflows moeten correct worden geanalyseerd.
Bovendien zal de vraag naar waarderingen de komende maanden vermoedelijk sterk toenemen. Wie tijdig start, vermijdt capaciteitsproblemen en krijgt sneller zicht op zijn fiscale en strategische positie.
De boodschap is dus eenvoudig: bezit je als natuurlijke persoon aandelen van een kmo, familiebedrijf of vastgoedvennootschap? Dan is dit het moment om na te gaan of een waardebepaling aangewezen is. Niet omdat je morgen verkoopt, maar omdat de basis voor de latere belastingberekening vandaag al moet worden onderbouwd.
Een goede waardering is geen kost, maar een investering in fiscale zekerheid, familiale rust en toekomstgerichte beslissingen.
Hoe kan HLB jou hierbij helpen?
HLB kan samen met jou nagaan of een waardebepaling van jouw aandelen of onderneming aangewezen is in het kader van de nieuwe meerwaardebelasting. Wij analyseren onder meer de aandeelhoudersstructuur, de aard van de vennootschap, de beschikbare cijfers, de fiscale standaardmethode en de mogelijke impact bij een latere verkoop of overdracht.
Daarnaast begeleiden wij jou bij het opstellen van een onderbouwde waardering, afgestemd op de economische realiteit van jouw onderneming. Daarbij houden we rekening met onder meer toekomstige cashflows, recurrente inkomsten, vastgoed, groeipotentieel en andere waardebepalende elementen die niet altijd volledig tot uiting komen in de fiscale standaardformule.
Zo krijg je een helder zicht op de waarde van jouw onderneming op het fotomoment van 31 december 2025 en vermijd je onaangename fiscale verrassingen bij een latere overdracht, verkoop of familiale planning.
